WhoSawIt

Hakkında

WhoSawIt nedir, ne değildir

WhoSawIt, tanınmış kişilerin (yönetmen, oyuncu, yazar, müzisyen) filmler hakkında söylediklerini kaynağıyla birlikte derleyen Türkçe bir sitedir. Her görüşün yanında kimin söylediği, ne zaman söylediği ve nerede yayımlandığı yazar.

Bir inceleme ya da puanlama sitesi değildir. Kullanıcı yorumu, puan, yıldız ve sıralama yoktur; hesap açılmaz. Ücretsizdir; reklam, bağış ya da yönlendirme bağlantısı içermez.

Görüşler nasıl toplanıyor

Derleme tamamen otomatiktir ve her gün çalışır. Kaynaklar şunlardır: Vikipedi ve Vikisöz sayfaları (Wikipedia, Wikiquote) ile Wikidata'da kayıtlı ve Bluesky tarafından doğrulanmış kişi hesapları.

  • Birebir alıntı kuralı: Sitede gösterilen alıntı ya da kanıt cümlesi, kaynakta harfi harfine geçmek zorundadır. Kaynakta bulunmayan bir cümle alıntı olarak yayımlanamaz. Bunu insan değil kod denetler.
  • İkinci kontrol: Bir dil modeli görüşü çıkardıktan sonra ikinci bir bağımsız kontrol, konuşanın kim olduğunu, filmin hangi film olduğunu ve görüşün gerçekten bir değer yargısı taşıyıp taşımadığını yeniden sorar. İkisi aynı sonuca varmazsa görüş yayımlanmaz.
  • Tanınmışlık eşiği: Yalnızca Vikipedi'de yeterince dilde sayfası olan kişilerin görüşleri alınır. Konuşan kişi tek ve belli olmalı, söz tek bir filme yönelmelidir. Kurum, "eleştirmenler" gibi topluluklar ya da dizi, kitap, oyun sayılmaz.
  • Kendi filmi: Kişi filmin yönetmeni, oyuncusu, senaristi ya da yapımcısı ise görüş "kendi filmi" etiketiyle gösterilir; öneri sıralamasına katılmaz.

Neleri almıyoruz: Yapay zekâ ya da otomatik işlemeye açıkça itiraz eden sitelerin içeriğini almıyoruz. Letterboxd gibi kullanım şartları bu tür projeleri dışlayan servislerden veri çekmiyoruz. Her kaynak için robots.txt kurallarına uyuyoruz; Wikimedia'nın resmi API uç noktaları ise Wikimedia API politikasına göre kullanılıyor. Bot korumalarını aşmıyoruz. Kullanıcı yorumları, YouTube, podcast ve sosyal ağ sohbetleri kapsam dışıdır.

Sınırlar: Her görüş otomatik derlenir ve kaynağına bağlanır. Kod, alıntının kaynakta bulunduğunu güvence altına alır; ancak bir görüşün yanlış kişiye ya da yanlış filme bağlanması, bağlamından koparılması ya da kaynağın kendi hatası gibi riskler yalnızca azaltılabilir. Hata görürsen bildir.

Güven seviyeleri, tarih ve çeviri

  • A: Kişinin kendi doğrulanmış Bluesky hesabından yazdığı gönderi.
  • B: Wikipedia ya da Wikiquote aktarımı. Kaynak satırında "Wikipedia üzerinden" ya da "Wikiquote üzerinden" yazar; varsa asıl kaynak (dergi, gazete) da gösterilir. Wikipedia'dan gelen her görüşün dipnotu olmak zorundadır.
  • Tarih: Görüşün ilk söylendiği tarihtir; sayfanın ya da paylaşımın tarihi değildir. Bulunamazsa tahmin edilmez, "tarih belirsiz" yazılır.
  • Çeviri: Türkçe olmayan kaynaklar makine çevirisiyle Türkçeleştirilir ve "çeviri" etiketiyle gösterilir. Orijinal metin her zaman açılabilir; birebir kontrolü orijinal metin üzerinde yapılır.

Hata bildirimi nasıl işliyor

Her görüşün kaynak satırında "bildir" bağlantısı vardır. Form kişisel veri istemez: bir neden seçilir, isteğe bağlı olarak en çok 500 karakterlik bir açıklama yazılır. Bildirim herkese açık bir GitHub Issue'suna dönüşür; bu yüzden açıklamaya kişisel bilgi yazma.

Ertesi günkü çalışmada bildirilen görüş kaynağından yeniden çekilir, doğrulama kapıları yeniden çalıştırılır ve ikinci kontrol daha katı bir istemle yapılır. Geçemeyen görüş yayından kaldırılır. Aynı görüş için üç farklı bildirim gelirse, yeniden doğrulama sonucundan bağımsız olarak kaldırılır.

Bildirim verilerinin işlenmesi: Kötüye kullanımı önlemek ve aynı görüşü bildiren farklı kişileri saymak için bildirenin IP adresinin gizli bir anahtarla alınmış özeti (HMAC) saklanır. Ham IP adresi hiçbir yere yazılmaz, GitHub Issue'sunda ne IP ne de bu özet görünür. Özetler 30 gün sonra otomatik silinir. Robot doğrulaması için Cloudflare Turnstile kullanılır.

Kaldırma talebi

Kendi görüşünüzün sitede yer almasını istemiyorsanız ya da bir kişiyi temsil ediyorsanız, kaldırma talebinizi iletin. Talep kişinin kendisinden ya da temsilcisinden geliyorsa görüş doğrulamaya bakılmaksızın kaldırılır.

İletişim: semihsarica@yandex.com

Lisanslar ve atıflar

  • Vikipedi (Wikipedia) ve Vikisöz (Wikiquote) metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Her görüşün kaynak satırında ilgili sayfa ya da revizyon bağlantısı vardır.
  • Kişi ve film kimlikleri ile temel bilgiler Wikidata'dan gelir (CC0).
  • Bluesky gönderileri kısa alıntı ve gönderi bağlantısıyla gösterilir.
  • Sitede kişi fotoğrafı kullanılmaz. Görüşü gösterilen kişilerin WhoSawIt'i desteklediği anlamına gelmez.

Film afişleri OMDb API üzerinden, filmin Wikidata'daki IMDb kimliğiyle eşlenerek gösterilir. Afişlerin telif hakkı sahiplerine aittir; bir afişin kaldırılmasını istiyorsanız kaldırma talebi yolunu kullanabilirsiniz.